Nieuws Peer

De auteurs leggen die tijdrekening naast verschillende aanwijzingen uit de familiegeschiedenis en andere historische bronnen. Zo komen ze voor de geboorte van Pieter Bruegel uit bij de eerste maanden van 1527. 

Dat maakt de vraag plots bijzonder actueel: is het dus niet juist begin volgend jaar dat de wereld best ‘500 jaar Pieter Bruegel’ viert? Het is ook een van de vragen waarmee het nieuwe boek de lezer uitdrukkelijk uitdaagt. 

Maar er is nog een bijzonder puzzelstuk. Wie de cover van het boek bekijkt, ziet onderaan een jongetje dat naar enkele volwassenen opkijkt. Het jongetje krijgt een munstuk toegestopv van een welgeklede dame. Volgens de auteurs zou ook dat kind een verwijzing zijn naar Bruegels jeugd.

De afbeelding komt uit het schilderij Bezoek aan de pachthoeve. Het origineel van Pieter Bruegel is verloren gegaan, maar het tafereel komt zonder twijfel van vader Bruegel. Het werd bekend dankzij kopieën, waaronder een van zijn zoon Jan Brueghel.

Corstjens en Tuyaerts onderzoeken de mogelijkheid dat Pieter Bruegel in dit werk herinneringen aan zijn eigen jeugd heeft verwerkt. Ze leggen daarbij een verband met een pachthoeve in Grote-Brogel en met graaf Jan van Horne, tot wiens machtsgebied de streek behoorde. En het is historisch bewezen dat de graaf van Horne in Grote Brogel wel degelijk twee grote pachthoeves in eigendom had. Een daarvan was de Grote Hoeve, die sindsdien ‘het Ooievaarsnest’ werd genoemd. 

Niet toevallig stelt ook de begeleidende tekst bij het boek de vraag wie het jongetje op de cover is en wat het tafereel over Bruegels verborgen geschiedenis kan vertellen. Deze bengel zou volgens hun interpretatie de jonge Bruegel voorstellen. De auteurs benadrukken dat het om een interpretatie gaat, maar zien verschillende details die volgens hen alle in dezelfde richting wijzen. Zoals stukken in een puzzel die in elkaar passen. Zo schildert Bruegel nog twee belangrijke details waaruit blijkt dat de zevenjarige bengel op het schilderij toen al een verwoed tekenaar was! Dat zijn meteen argumenten die de auteurs overtuigden om juist dit tafereel als coverbeeld te kiezen. Zij tonen daarmee aan hoe belangrijk dit schilderij ‘Bezoek aan de pachthoeve’ is voor de Bruegelstudie. Niet voor niets begint de Bruegelwandeling bij de ruïne van het ‘Ooievaarsnest’ aan de Hoogstraat in Grote Brogel. Daar kan de wandelaar dit‘Bezoek aan de pachthoeve’ in detail bewonderen. 

Bruegel keert terug naar Grote-Brogel

Een toepasselijkere plaats voor de officiële boekvoorstelling is dan ook moeilijk denkbaar. Op 17 oktober wordt het boek voorgesteld in de kerk van Grote-Brogel. Interessant detail: volgens de auteurs is de voorloper van deze kerk in de 16e eeuw voorgesteld op Bruegels schilderij ‘De Hooioogst’! En bovendien ziet men op ditzelfde schilderij … de schutterij ‘Sint Sebastiaan’ oefenen op het pleintje naast de kerk. 

De boekvoorstelling gebeurt tijdens de Bruegelfeesten op 17 oktober. Naast de academische zitting staan onder meer een historische stoet en de onthulling van een nieuw Bruegelmonument op het programma. De Bruegelfeesten gaan door tot op zondag 18 oktober.

Vanaf 18 oktober ligt het 550 pagina's tellende boek van Corstjens en Tuyaerts in de boekhandel voor 54 euro. 

Wie sneller beslist, kan het boek een flink stuk goedkoper verwerven. Tot 10 oktober kan het via de website van Bruegelstad Peer voor 30 euro worden besteld en tijdens de Bruegelfeesten worden afgehaald. Daarna blijft het, zolang de voorraad strekt, via de website van Peer verkrijgbaar voor 40 euro. 

Of hun onderzoek de eeuwenoude discussie over Bruegels geboorteplaats definitief zal beslechten, zal moeten blijken. Corstjens en Tuyaerts zoeken die discussie alvast bewust op: kritiek is welkom, zeggen ze, zolang alle argumenten maar op tafel komen.

Maar daarmee was het onderzoek niet afgelopen. “Historisch onderzoek is nooit een definitief verhaal”, vertellen de auteurs. “Je vindt nieuwe bronnen, ontdekt nieuwe verbanden en krijgt voortschrijdend inzicht. In 2019 hadden we enkele puzzelstukjes. Nu beschikken we over veel meer puzzelstukken.” 

Het nieuwe boek is dan ook zeker geen heruitgave van het vorige. De auteurs bekijken Bruegel in een veel bredere historische, politieke en culturele context. Het resultaat is een rijk geïllustreerd boek van ongeveer 550 bladzijden, met meer dan 200 illustraties. Ook de levens van zijn zonen Pieter en Jan krijgen uitgebreid aandacht. 

Centraal staat in deel 1 uiteraard de vraag waar Pieter Bruegel werd geboren.

Een belangrijke historische bron is het Schilder-boeck van Karel van Mander uit 1604. Daarin staat dat Bruegel geboren werd in Bruegel, “niet wijd van Breda”, in Brabant. Dat leidde ertoe dat zijn geboorteplaats eeuwenlang in de omgeving van de Nederlandse stad Breda werd gezocht.

Corstjens en Tuyaerts zetten daar vraagtekens bij. Volgens hen moet je rekening houden met de betekenis die geografische begrippen als Brabant destijds hadden. Bovendien wijzen ze erop dat Bree in Latijnse bronnen ook als Breda werd aangeduid. En niet ver van Bree ligt... Grote-Brogel.

Ook de taal levert volgens hen aanwijzingen op. Tuyaerts onderzocht onder meer de plaatselijke uitspraak van Brogel en de manier waarop Pieter Bruegel zelf zijn naam schreef.

Eén sluitend bewijsstuk, zoals een geboorteakte, bestaat niet. “Die kan er ook niet zijn”, zeggen de auteurs. “In die periode waren er nog geen parochieregisters. Daarom moet je verschillende argumenten naast elkaar leggen.”

En precies daar ligt volgens hen de kracht van het nieuwe onderzoek. “We kunnen niet zeggen dat we honderd procent zekerheid hebben. Maar op basis van alle puzzelstukjes is Pieter Bruegel volgens ons hoogstwaarschijnlijk afkomstig uit Grote-Brogel.”

Daarmee is nog een ander Bruegelmysterie niet opgelost: wanneer werd hij precies geboren? In deel 2 van het boek menen Corstjens en Tuyaerts een antwoord te hebben gevonden.

En dat antwoord zou betekenen dat we binnenkort iets te vieren hebben... Meer foto's

Morgen: waarom Pieter Bruegel volgens de auteurs in de eerste maanden van 1527 geboren werd – en wat een mysterieus jongetje op een schilderij daarmee te maken heeft.

Het belooft voor de schutterijen een lange dag te worden. Om 10.30 uur worden de genodigden ontvangen, gevolgd door de officiële opening, toespraken en de traditionele openingsschoten. Daarna trekt de feestelijke optocht met de deelnemende schutterijen, vaandels en koningsparen door Ellikom.

Sint-Sebastiaan Grote-Brogel neemt als elfde schutterij deel aan deze optocht.

Na de optocht beginnen de verschillende wedstrijden. Daarbij gaat uiteraard veel aandacht naar het schieten met de zware buks, waarbij de damesdrietallen strijden om de eindzege.

Rond 19 uur zou duidelijk moeten zijn welke schutterij de 33ste editie wint en de felbegeerde 'Ut' mee naar huis mag nemen. Misschien gaat die zondagavond wel mee richting Grote-Brogel? 

Ook in 2014 nam de schutterij van Grote-Brogel deel aan het schuttersfeest, wij vonden nog een fotoreeks van toen. Meer foto's

Iedereen die dat wil, kan aansluiten en mee wandelen. Vanuit de kerk gaat het eerst richting Noordervest, vervolgens langs de Zuidervest om uiteindelijk opnieuw aan de kerk uit te komen.

Wie zondagvoormiddag niet deelneemt, maar wel in het centrum moet zijn, houdt best rekening met wat tijdelijke verkeershinder wanneer de processie passeert.

Ook vorig jaar wandelde Internetgazet mee met de Vestprocessie. Wie die tocht nog eens virtueel wil overdoen, kan dat via onze fotoreeks van vorig jaar.

Maar liefst 164 marktgangers waagden hun kans. Godelieve Vermijl zat er pal op: zij raadde het exacte gewicht van 19,9 kilogram en kreeg de volledige korf gratis thuisbezorgd.

Met de marktactie wilde OKRA haar werking extra onder de aandacht brengen. Tegelijk werden bezoekers uitgenodigd voor de infonamiddag van 12 november, die in het teken staat van de grote werken aan de Noord-Zuidverbinding.

Op de foto zien we winnares Godelieve Vermijl samen met de teamleider van OKRA Peer Centrum.

Wie meer wil weten over de activiteiten van OKRA Peer Centrum kan contact opnemen met Luk Alders via 0477 38 35 57 of lukaldersskynet.be. 

Onderweg ontmoet Stan het steentje Sindy, met wie hij heel wat gemeen blijkt te hebben. Samen besluiten ze uiteindelijk weer naar huis te keren, maar die terugreis verloopt niet helemaal zoals gepland. Of Stan en Sindy veilig thuiskomen, en of ze daarbij misschien wat hulp kunnen gebruiken, vormt de rode draad door het verhaal.

Het idee voor het boek gaat al heel wat jaren mee. Romily Veenstra, geboren in 2005, was amper negen toen ze tijdens een wandeling met steentjes speelde en het verhaal van Stan bedacht. Verhalen en gedichten verzinnen doet ze naar eigen zeggen al haar hele leven.

Met Het steentje Stan – Een steengoede wereldreis wil ze nu ook andere kinderen aan het fantaseren krijgen en hun creativiteit prikkelen.

Het prentenboek verschijnt op vrijdag 18 september bij Uitgeverij Boekscout. Het telt 34 pagina's en kost 16,50 euro.