Nieuws Hamont-Achel

Het werd een smakelijke week waarin samen koken, ontdekken en genieten centraal stonden. De kleuters hebben de herfst letterlijk geproefd. En dat smaakte duidelijk naar meer!

Vooraf vulden 175 leerlingen uit het vierde, vijfde en zesde leerjaar een bevraging in over hun buurt en vrije tijd. Tijdens de eerste bijeenkomst maakten de jonge raadsleden kennis met elkaar en bespraken ze de resultaten. Vooral spelen en vrije tijd bleken belangrijke thema's voor de kinderen.

Ook burgemeester Tom Cox kwam kennismaken met de 23 leden en bedankte hen voor hun enthousiasme en engagement.

De komende maanden gaan de jonge raadsleden verder aan de slag. Ze wisselen ideeën uit, zoeken naar oplossingen en werken voorstellen uit die ze met het stadsbestuur kunnen bespreken.

Zo krijgen ook de jongste inwoners van Hamont-Achel inspraak in wat er in hun stad gebeurt. Wie zelf ideeën heeft, kan die delen via het participatieplatform www.haptoe.be. (Stad Hamont-Achel)

Een opvallende wijziging tegenover de vorige editie is dat de deelnemers dit jaar niet over de Nederlandse grens trekken. Een passage over Nederlands grondgebied bleek organisatorisch niet langer mogelijk. Daarom werden de parcoursen aangepast en blijven alle afstanden aan Belgische zijde van de grens.

De organisatie wil met het evenement ook de herinnering aan de Dodendraad levend houden. Tijdens de Eerste Wereldoorlog liet de Duitse bezetter langs de Belgisch-Nederlandse grens een elektrische versperring aanleggen om onder meer vluchtelingen, smokkelaars en spionnen tegen te houden. Die kostte heel wat mensen het leven.

Ook in de omgeving van de Achelse Kluis liep deze versperring. De deelnemers krijgen zo niet alleen een sportieve uitdaging voorgeschoteld, maar maken onderweg ook kennis met een bijzonder stukje geschiedenis.

De wandelaars kunnen vanaf 8 uur vertrekken, met een gezamenlijke start om 8 uur voor alle afstanden. De trailruns beginnen in de namiddag: de 25 km om 13.15 uur, de 20 km om 13.45 uur, de 14 km om 14.15 uur en de 10 km om 14.45 uur.

Peter Van Aelst opende de vragenronde met een persoonlijke vraag. Hoeveel Nederlander en hoeveel Amerikaan is Michiel Vos na meer dan twintig jaar in de Verenigde Staten?

Vos hoefde niet lang na te denken. Hij voelt zich inmiddels in grote mate Amerikaan. Volgens hem is Amerika een land dat van nieuwkomers bijna verlangt dat ze hun oorspronkelijke identiteit achterlaten en zichzelf opnieuw uitvinden.

Met een knipoog wees hij op de internationale telefoonnummers. België begint met +32, de Verenigde Staten met +1. Dat laatste past volgens hem perfect bij de Amerikaanse overtuiging dat hun land altijd nummer één is.

Een eerste vraag uit het publiek ging over de astronomische Amerikaanse staatsschuld. Speelt die een rol bij de tussentijdse verkiezingen van volgende dinsdag?

Volgens Vos nauwelijks. Hij wees erop dat de Amerikaanse overheid jaarlijks gigantische bedragen aan rente betaalt, maar dat de staatsschuld amper een onderwerp is in de verkiezingscampagne.

Amerikanen zijn gewend om op krediet te leven, stelde hij. En zolang hun eigen partij aan de macht is, lijken ook politici zich weinig zorgen te maken over de oplopende schulden. Pas wanneer de tegenpartij regeert, wordt de staatsschuld plots weer een belangrijk discussiepunt.

Ook de verhouding tussen Amerika en Europa kwam ter sprake. Een toeschouwer vroeg of de houding van Donald Trump, die vooral het eigen Amerikaanse belang vooropstelt, niet typerend is voor veel Amerikanen.

Vos bevestigde dat het idee van Amerikaanse superioriteit diep in de samenleving verankerd zit. Amerikanen groeien op met de overtuiging dat hun land de sterkste en belangrijkste natie ter wereld is.

Trump heeft dat gevoel nog versterkt. Hij beschouwt Europa steeds minder als een vanzelfsprekende bondgenoot en verwijt de Europeanen dat ze te weinig bijdragen aan hun eigen veiligheid.

Vos vindt dat Europa daar te voorzichtig op reageert. Hij pleitte voor een stevigere houding tegenover Washington en verwees naar de Canadese premier Mark Carney als voorbeeld. Ook de houding van Bart De Wever tegenover Amerika kon op zijn waardering rekenen. 

Een bijzonder interessante vraag ging over de berichtgeving in Europa. Krijgen wij door onze nieuwsprogramma's en talkshows eigenlijk wel een juist beeld van Amerika?

Vos vindt dat Europeanen soms meer in paniek zijn over de Amerikaanse politiek dan Amerikanen zelf. Volgens hem zijn we bijna verslaafd geraakt aan het spektakel dat Amerika ons dagelijks voorschotelt.

Trump speelt daar handig op in. Hij maakt van zijn presidentschap een soort televisiesoap, waarin elke dag iets nieuws gebeurt. Europese media besteden daar bijzonder veel aandacht aan, terwijl belangrijke ontwikkelingen dichter bij huis soms veel minder belangstelling krijgen.

Vos benadrukte dat het dagelijkse leven in Amerika ondertussen gewoon doorgaat. Mensen praten er over restaurants, boeken, sport en hun gezin. Niet iedereen is voortdurend met Trump bezig.

Een vrouw uit het publiek merkte op dat in de vele film- en televisiefragmenten tijdens de lezing nauwelijks vrouwen voorkwamen. Hoe kijkt Vos naar hun positie in de Amerikaanse samenleving?

Hij erkende dat de positie van vrouwen onder druk staat, vooral op cultureel vlak. Volgens hem heeft Trump een klimaat versterkt waarin traditionele rolpatronen opnieuw meer aandacht krijgen.

De Democratische Partij verdedigt vrouwenrechten en gelijkheid, maar slaagt er volgens Vos onvoldoende in om daarmee een meerderheid van de Amerikanen te overtuigen. 

Hij verwees naar de verloren presidentsverkiezingen van Hillary Clinton en Kamala Harris. Of de Democraten in 2028 opnieuw een vrouwelijke kandidaat naar voren zullen schuiven, is volgens hem dan ook onzeker. Alexandria Ocasio-Cortez zou een mogelijke kandidaat kunnen zijn, maar haar uitgesproken linkse profiel maakt het moeilijk om ook buiten de Democratische bolwerken kiezers te overtuigen.

Verschillende vragen gingen over de toekomst van de Amerikaanse democratie. Kan Trump verkiezingen beïnvloeden? Zou hij zelfs proberen een derde ambtstermijn af te dwingen?

Vos toonde zich op dat vlak minder pessimistisch dan sommige Europese commentatoren.

Hij wees erop dat Amerikaanse verkiezingen grotendeels door de afzonderlijke staten worden georganiseerd. Een president kan die regels niet zomaar naar zijn hand zetten. Ook federale rechtbanken hebben volgens hem al verschillende plannen van Trump tegengehouden.

Een derde ambtstermijn acht Vos bijzonder onwaarschijnlijk. De Amerikaanse grondwet staat die niet toe en hij gelooft niet dat het politieke en juridische systeem zo'n poging zou aanvaarden.

De democratie kraakt volgens hem wel degelijk, maar ze functioneert nog altijd.

De tussentijdse verkiezingen vormden uiteraard een belangrijk gespreksonderwerp. Vos verwacht dat de Democraten een goede kans maken om de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden te veroveren.

Dat zou grote gevolgen kunnen hebben voor de resterende twee jaar van Trumps presidentschap. Een Democratische meerderheid kan onderzoeken opstarten, hoorzittingen organiseren en de regering veel kritischer controleren. 

Ook het Amerikaanse buitenlandbeleid, bijvoorbeeld tegenover Oekraïne, zou daardoor onder grotere druk kunnen komen te staan. Toch waarschuwde Vos dat Trump als president nog altijd over aanzienlijke bevoegdheden beschikt.

Bovendien schuilt er voor de Democraten een risico in een verkiezingsoverwinning. Als de economische problemen aanhouden, zal Trump volgens Vos niet aarzelen om zijn politieke tegenstanders daarvoor verantwoordelijk te stellen.

Een andere vraag ging over de enorme bedragen die miljardairs zoals Elon Musk in Amerikaanse verkiezingscampagnes investeren.

Vos erkende dat daarover veel ongenoegen bestaat. Tegelijk is politieke financiering in de Verenigde Staten sterk verbonden met de vrijheid van meningsuiting. Het idee dat geld ook een vorm van politieke expressie is, zit diep in het Amerikaanse systeem verankerd.

Hij vindt dat de invloed van geld veel te groot is geworden, maar ziet weinig aanwijzingen dat daar snel verandering in komt.

Ook de oorlog met Iran kwam ter sprake. Volgens Vos zou die wel eens een doorslaggevende rol kunnen spelen bij de verkiezingen.

Hij beschouwt de Amerikaanse betrokkenheid als een grote politieke vergissing van Trump. Die had zijn kiezers immers beloofd dat Amerika zich niet opnieuw in langdurige buitenlandse oorlogen zou laten meeslepen.

Bovendien voelen vooral gewone Amerikanen de economische gevolgen, onder meer door de hoge brandstofprijzen. Net die groep vormde een belangrijk deel van Trumps achterban.

Vos verwacht niet dat Trump zijn fout openlijk zal toegeven, maar vermoedt dat de president zelf wel beseft hoe zwaar de oorlog politiek doorweegt.

Een laatste politieke vraag ging over de presidentsverkiezingen van 2028. Wie kan de Democratische Partij opnieuw naar het Witte Huis leiden?

Volgens Vos is er veel nieuwe energie binnen de partij, vooral aan de progressieve kant. Jonge, linkse politici krijgen steeds meer aandacht en worden onder meer gesteund door Bernie Sanders.

Maar de grote uitdaging blijft om ook buiten de progressieve steden en universiteitsmilieus voldoende kiezers te overtuigen.

Daarom verwacht Vos een interne strijd tussen uitgesproken progressieve kandidaten, zoals Alexandria Ocasio-Cortez, en meer gematigde figuren, zoals de Californische gouverneur Gavin Newsom.

Misschien wel de mooiste vraag uit het publiek was ook de eenvoudigste: is er eigenlijk nog hoop voor Amerika?

Vos antwoordde zonder aarzelen: "Yes, there is always hope."

Volgens hem is het vermogen om zichzelf opnieuw uit te vinden een van de grootste krachten van de Verenigde Staten. Amerika heeft al vaker grote politieke en maatschappelijke omwentelingen doorgemaakt.

Na George W. Bush kwam Barack Obama. Na Obama kwam Donald Trump. En ook na Trump zal Amerika opnieuw veranderen.

Het land is volgens Vos ambitieus, ondernemend en veerkrachtig. Amerikanen kunnen hard onderuitgaan, maar proberen vervolgens opnieuw recht te krabbelen.

Met die optimistische gedachte eindigde een boeiende vragenronde in Cinema Walburg. Peter Van Aelst en Michiel Vos waren het alvast over één ding eens: het publiek in Hamont-Achel had bijzonder intelligente vragen gesteld.

Vos begon met een belangrijke vaststelling: Amerika is in de eerste plaats een gigantisch land. Wie vanuit Europa naar de Verenigde Staten kijkt, vergeet volgens hem weleens hoe groot de verschillen tussen de staten, regio's en bevolkingsgroepen zijn.

Dat wordt bijzonder duidelijk bij de tussentijdse verkiezingen, de zogenaamde midterms, die volgende dinsdag plaatsvinden. In honderden kiesdistricten kiezen Amerikanen hun vertegenwoordigers. Daarbij gelden vaak verschillende regels en procedures. Het gaat dus om veel meer dan alleen de populariteit van president Donald Trump, al draait de politieke strijd uiteindelijk toch weer grotendeels om hem.

Een rode draad door de lezing was het verschil in mentaliteit tussen Amerikanen en Europeanen. Volgens Vos zijn Amerikanen veel meer gericht op handelen, risico's nemen en zichzelf verkopen.

Waar Europeanen eerst uitgebreid nadenken en overleggen, proberen Amerikanen gewoon iets uit. Werkt het niet, dan proberen ze iets anders. Die mentaliteit verklaart volgens hem mee waarom de Verenigde Staten zoveel succesvolle technologiebedrijven en ondernemers voortbrengen.

Ook de Amerikaanse voorliefde voor spektakel kwam uitgebreid aan bod. Van presidentiële toespraken tot sportwedstrijden: alles is een voorstelling, een performance. Vos illustreerde dat met beelden van onder anderen Ronald Reagan, George W. Bush en Donald Trump. In Amerika moet je niet alleen iets kunnen, je moet het vooral overtuigend kunnen brengen.

Met een hilarische anekdote over een bezoek van de toenmalige Nederlandse premier Mark Rutte aan het Witte Huis maakte hij duidelijk hoe weinig de gemiddelde Amerikaan met Europa bezig is. Zelfs Amerikaanse journalisten bleken Nederland en Denemarken door elkaar te halen.

Maar achter dat zelfverzekerde Amerika schuilt volgens Vos ook een veel hardere samenleving dan wij in Europa gewend zijn.

Het sociale vangnet is er veel beperkter. Wie ziek wordt, zijn baan verliest of financieel in moeilijkheden raakt, staat veel meer op zichzelf. Amerikanen leven daardoor volgens Vos voortdurend met de angst om alles kwijt te raken.

Tegelijk blijft het geloof in de Amerikaanse droom bijzonder sterk: iedereen kan het maken, als hij maar hard genoeg werkt. Alleen blijkt die droom voor heel wat Amerikanen onbereikbaar.

Dat zorgt voor frustratie en woede, vooral bij mensen die zich door de politieke en economische elite in de steek gelaten voelen. Vos ziet daarin een belangrijke verklaring voor de populariteit van Donald Trump. Die presenteerde zich als de man die het bestaande systeem zou afbreken en de vergeten Amerikaan opnieuw een stem zou geven.

Volgens Vos maken Europeanen soms de fout om Trump als een volledig uitzonderlijk verschijnsel te beschouwen. Zijn harde, zakelijke en op winst gerichte manier van denken past volgens de correspondent ook bij bepaalde diepgewortelde Amerikaanse waarden.

In de Verenigde Staten draait veel om winnen en verliezen. Concurrentie wordt aangemoedigd, succes bewonderd en mislukking veel minder opgevangen dan in Europa.

Toch groeit volgens Vos ook het verzet tegen Trump. Hij verwees naar de hoge levensduurte, de teleurstelling over niet-ingeloste verkiezingsbeloften en de bezorgdheid over de Amerikaanse rechtsstaat. Met een fragment uit een hoorzitting in de Senaat illustreerde hij hoe zelfs de erkenning van de verkiezingsoverwinning van Joe Biden in 2020 voor sommige kandidaat-rechters een politiek gevoelig onderwerp is geworden.

De komende tussentijdse verkiezingen worden dan ook een belangrijke test voor Trump en zijn Republikeinse Partij.

Een ander belangrijk thema was de Amerikaanse identiteit. De Verenigde Staten zijn opgebouwd door immigranten, maar tegelijk wordt er voortdurend gediscussieerd over wie een echte Amerikaan is en wie niet. 

Vos wees op de grote tegenstellingen tussen rijk en arm, stad en platteland, verschillende bevolkingsgroepen en politieke overtuigingen. Die verschillen zijn volgens hem veel groter dan in Europa.

Angst speelt daarbij een belangrijke rol. Angst om de eigen welvaart te verliezen, maar ook angst voor verandering en voor mensen die als buitenstaanders worden beschouwd. Politici spelen daar volgens Vos handig op in.

Voor zijn verhaal maakte Vos dankbaar gebruik van fragmenten uit Hollywoodfilms. Acteurs als Brad Pitt, Michael Douglas en Charlie Chaplin werden met een knipoog opgevoerd als 'filosofen' die iets wezenlijks over de Amerikaanse samenleving vertellen.

Ook de Nederlandse regisseur Paul Verhoeven kwam aan bod. Die had Vos ooit uitgelegd dat je in Amerika vooral bereid moet zijn jezelf opnieuw uit te vinden. Je moet je aanpassen aan de Amerikaanse manier van denken en handelen.

En precies daarmee sloot Vos zijn lezing af. Europeanen denken vaak dat ze Amerika kennen, omdat ze de taal spreken, naar Amerikaanse films kijken en dagelijks Amerikaans nieuws volgen. Maar volgens hem is dat een misvatting.

Zijn boodschap aan het publiek in Cinema Walburg was dan ook duidelijk: probeer de Verenigde Staten niet voortdurend met Europese ogen te beoordelen, maar probeer te begrijpen waarom Amerikanen denken en handelen zoals ze dat doen.

Na de lezing volgde nog een uitgebreide vragenronde, in goede banen geleid door Peter Van Aelst. Zowel de professor als Michiel Vos was onder de indruk van de intelligente vragen uit het Hamont-Achelse publiek.

Op die vragen en de antwoorden van Michiel Vos komen we in een volgend artikel terug.

Guy Joosten, voorzitter van De Groote Heide en schepen in Hamont-Achel, benadrukte het belang van de grensoverschrijdende samenwerking. Volgens hem zijn de deelnemende gemeenten de voorbije jaren steeds meer als één regio gaan denken en samenwerken. De nieuwe markers moeten die verbondenheid ook voor bezoekers zichtbaar maken.

Directeur Bernadette Hemels ziet de markers vooral als een uitnodiging om het gebied verder te ontdekken. Ze wijzen bezoekers de weg naar bijzondere natuurplekken, erfgoedlocaties en nieuwe routes.

De toegangsmarkers kwamen tot stand binnen het Europese Interreg-project ‘Grensloos Park De Groote Heide’. Dat project wil bezoekers beter over het gebied spreiden en de natuurbeleving versterken, met respect voor de kwetsbare natuur. (Stad Hamont-Achel)