Nieuws Oudsbergen

De site is uiteraard omwille van de werken nog niet toegankelijk, maar er is voldoende 'inkijk' om de omvang van de werken, en de richting die het uitgaat, te aanschouwen. 

Sinds 2016 is de site volledig in handen van de gemeente Oudsbergen. Die wil de Commanderij uitbouwen tot een toeristische en recreatieve trekpleister, maar tegelijk ook tot een warme ontmoetingsplaats voor inwoners, verenigingen en ondernemers.

De ambitie is duidelijk: de Commanderij moet dé toegangspoort worden tot de Duinengordel van het Nationaal Park Hoge Kempen. Bezoekers zullen er niet alleen terechtkunnen voor natuurbeleving, maar ook voor cultuur, evenementen en kwalitatieve horeca.

Daarnaast wordt het een plek waar bedrijven en organisaties een unieke locatie vinden voor vergaderingen of events, midden in het groen en met een rijk historisch decor.

De Commanderij bestaat uit twee delen – de hoeve en het kasteel – die elk hun eigen karakter hebben. Door een nieuwe verbinding en het herstel van de slotgrachten zal de site opnieuw als één geheel worden ervaren.

Bij de restauratie wordt het erfgoed maximaal bewaard, terwijl nieuwe elementen worden toegevoegd in een hedendaagse architectuur die respectvol aansluit bij het verleden.

De site zal ook het verhaal van de Duitse Ridderorde opnieuw tot leven brengen. Zo groeit de Commanderij uit tot een belevingsvolle erfgoedsite waar geschiedenis tastbaar wordt voor bezoekers van alle leeftijden.

Met deze plannen wil Oudsbergen een plek creëren waar inwoners trots op kunnen zijn én waar bezoekers van ver buiten de regio naartoe worden gelokt.

“Onder onze voeten zitten resten van wat archeologen Celtic Fields noemen,” klonk het bij de start van het evenement. Het gaat om kleine, vierkante akkertjes uit de ijzertijd, aangelegd door mensen die hier zo’n 2.500 jaar geleden leefden en werkten. 

Die prehistorische akkers vormen samen het grootste archeologische monument van Vlaanderen. Verspreid over honderden hectaren lagen ooit duizenden kleine percelen, omgeven door lage walletjes die ontstonden door jarenlang landbouwgebruik. Vandaag zijn die structuren nauwelijks zichtbaar, maar dankzij moderne technieken zoals Lidar-laseropnames konden ze opnieuw in kaart worden gebracht. 

Na decennia van onderzoek kreeg het gebied eind 2024 officieel een beschermde status als archeologische site. “Dat was eigenlijk geen verrassing meer,” klonk het. “De unieke waarde van dit landschap werd de voorbije veertig jaar steeds duidelijker.” 

Die bescherming bracht ook een praktische vraag met zich mee: waar hang je het officiële erkenningsbordje in een landschap zonder gebouwen? Dat leidde tot een creatief idee. “Normaal schroef je zo’n bordje tegen een gevel of een kasteel,” werd toegelicht. “Maar hier staan we midden in de natuur. Zo groeide het idee om een infobord te maken dat het volledige verhaal vertelt.” 

Samen met de gemeente Oudsbergen en het Regionaal Landschap Kempen en Maasland werd dat idee uitgewerkt tot een informatiepunt waar wandelaars nu kunnen stilstaan bij het verleden onder hun voeten. 

Burgemeester Ilse Wevers benadrukte het unieke karakter van de site. “Ik denk dat we het er allemaal over eens zijn dat we hier op een archeologische goudmijn staan,” zei ze trots. “Dit is erfgoed van wereldallure.” 

Ze wees erop dat het landschap niet alleen een blik biedt op het verleden, maar ook op de identiteit van de regio. “Hier komen we dicht bij onze voorouders. We leren hoe zij leefden, hoe ze landbouw bedreven en hoe hun samenleving georganiseerd was. Het opent als het ware een deur naar ons diepste verleden.” Volgens de burgemeester past dit project perfect binnen de bredere ambitie van Oudsbergen om erfgoed zichtbaar en beleefbaar te maken. 

“We zijn trots op onze natuur, maar ook op ons erfgoed. Met deze plek hebben we er opnieuw een belangrijke historische hotspot bij.” 

Schepen van toerisme Marco Goossens legde de nadruk op de beleving voor bezoekers. “Toerisme gaat niet alleen over ergens zijn, maar ook over iets beleven,” zei hij. “Niet alleen kijken, maar ook begrijpen.” Voor hem heeft de plek ook een persoonlijke betekenis. “Ik kwam hier als kind al wandelen met mijn vader, en vandaag doe ik dat met mijn eigen zonen. Maar pas nu beseffen we echt wat hier onder onze voeten ligt.” 

Het nieuwe infobord noemt hij dan ook “een venster naar het verleden”. “Plots ontdek je dat je wandelt door 2.500 jaar geschiedenis. Het landschap krijgt een extra laag, een extra betekenis. En dat maakt Oudsbergen zo bijzonder.” 

De ontdekking en het onderzoek naar de Celtic Fields in Donderslag gaan al meer dan veertig jaar terug. Archeoloog Guido Creemers nam de aanwezigen mee in dat verhaal. 

Begin jaren 80 vermoedde hij op basis van luchtfoto’s dat er prehistorische akkers in het gebied lagen. Die hypothese werd aanvankelijk met scepsis onthaald, maar verder veldonderzoek en latere technologische doorbraken gaven hem gelijk. “Met Lidar-beelden konden we onder het bos kijken en zagen we duidelijk de structuren van kleine akkers van ongeveer 40 op 40 meter,” legde hij uit. “Dat was een primeur voor België.” 

Vandaag weet men dat het Kempens Plateau, van Zutendaal tot aan de Nederlandse grens, bezaaid is met dergelijke akkercomplexen. “Het gaat om een archeologisch landschap op megaschaal,” aldus Creemers. “Misschien wel een van de grootste in Europa.” En hij voegde er, al dan niet met een kwinkslag aan toe: "Unesco-status waardig."

Opvallend is dat het verleden ook inspiratie kan bieden voor de toekomst. De kleinschalige akkers met houtwallen vormen volgens experts een duurzaam landbouwmodel dat opnieuw relevant kan worden. 

“Die oude structuren tonen hoe mens en natuur in evenwicht konden samenleven,” klonk het. “Dat kan ook vandaag nog inspirerend zijn.” 

Met de onthulling van het infobord wordt dat rijke verleden nu toegankelijk voor iedereen. Wandelaars, fietsers en ruiters kunnen voortaan even halt houden en ontdekken dat ze zich op een bijzondere plek bevinden. “Wat we vandaag doen, is meer dan een bord onthullen,” besloot schepen Goossens. “We maken ons verleden zichtbaar en geven het door aan toekomstige generaties.” 

En zo krijgt Donderslag er, naast zijn natuurlijke schoonheid, een nieuwe dimensie bij: die van een landschap vol verhalen, dat wacht om ontdekt te worden.

Het publiek nam plaats tussen deze twee podia en werd verwelkomd door theaterdocent Wouter Fimmers. Hij gaf al snel het woord door aan schepen Lieve Dierickx. Daarna volgden de optredens elkaar aan weerskanten in een vlot maar aangenaam tempo op. De klassen dans, theater, koper, saxofoon, cello, gitaar, piano, zang, slagwerk en muzikale vorming tekenden present. Zij gooiden hun stem, lichaam en instrument in de strijd om het podium tot leven te wekken en het publiek te raken. Aan het daverende slotapplaus te horen, is dat ook helemaal gelukt. (Foto’s Toep van Kemenade)

Met duizenden toeschouwers langs de kant was het alvast wederom een geslaagde editie. Je kan de foto's hier bekijken.

Deze dienst zorgt ervoor dat materiaal, onderdelen, brandstof en mensen op het juiste moment op de juiste plaats zijn. Van het bevoorraden van vliegtuigen tot het beheren van magazijnen en het organiseren van transporten: logistiek vormt de ruggengraat van elke militaire operatie. 

Op een basis als Kleine-Brogel betekent dat onder meer het tijdig aanleveren van wisselstukken voor onderhoud, het voorzien van brandstof voor de toestellen en het ondersteunen van oefeningen en zendingen in binnen- en buitenland. Alles moet nauwkeurig gepland en uitgevoerd worden, vaak onder tijdsdruk. 

Tijdens de infostand werd duidelijk hoe breed de logistieke werking is. Het gaat niet alleen om transport, maar ook om voorraadbeheer, planning, administratie en coördinatie met andere diensten. Daarbij wordt gebruikgemaakt van moderne systemen om alles zo efficiënt mogelijk te laten verlopen. 

Ook bij buitenlandse opdrachten speelt logistiek een sleutelrol. Materiaal en personeel moeten veilig en tijdig ter plaatse raken, vaak over grote afstanden. Dat vraagt een grondige voorbereiding en een nauwe samenwerking tussen verschillende eenheden. 

De komst van de F-35 brengt ook op logistiek vlak nieuwe uitdagingen met zich mee. Nieuwe technologieën en onderdelen vragen een aangepaste aanpak en gespecialiseerde kennis. Defensie investeert dan ook volop in opleiding en modernisering binnen deze dienst. 

De grote interesse van bezoekers toonde dat logistiek misschien minder zichtbaar is, maar daarom niet minder belangrijk. Integendeel: zonder deze stille kracht achter de schermen kan geen enkel vliegtuig opstijgen. 

Ook dit onderdeel van de werking van Kleine-Brogel maakt duidelijk dat achter elke vlucht een complex samenspel van mensen en middelen schuilt – met de logistiek als kloppend hart.